آیا آدامسهای بدون قند واقعاً گزینهای بیخطر هستند؟
نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد شاید اینطور نباشد. زایلیتول، یکی از پرکاربردترین شیرینکنندههای مصنوعی که در آدامس، خمیردندان، مربا، ماست و بستنی به کار میرود، در این پژوهش با افزایش خطر سکته مغزی، حمله قلبی و مرگ همراه بوده است.
این ترکیب که نوعی قندالکل محسوب میشود، به میزان بسیار کم بهطور طبیعی در برخی خوراکیها یافت میشود، اما در محصولات صنعتی معمولاً با غلظتی بهمراتب بالاتر از حالت طبیعی استفاده میشود. با گسترش روزافزون کاربرد آن، پیامدهای بلندمدتش برای سلامتی همچنان چندان روشن نیست.
نتایج پژوهش روی هزاران نفر
تیمی از پژوهشگران با اندازهگیری سطح زایلیتول خون در بیش از هفده هزار نفر، شرکتکنندگان را به چهار دسته تقسیم و پرمصرفترینها را با کممصرفترینها مقایسه کردند. یافتهها نشان داد افرادی که بالاترین غلظت زایلیتول را در خون داشتند، در بازه ششساله حدود ۵۷ درصد بیشتر در معرض مرگ، حمله قلبی یا سکته مغزی قرار گرفتند؛ رقمی که حتی پس از سی سال هم ۱۸ درصد بالاتر باقی ماند. الگوی دادهها همچنین حاکی از یک رابطه پلکانی بود: هرچه غلظت خونی بالاتر، احتمال بروز مشکلات قلبیعروقی نیز بیشتر. این ارتباط مستقل از عواملی مانند سن، جنسیت، وزن، فشار خون، دیابت و چربی خون به دست آمد.
چرا ممکن است زایلیتول به قلب آسیب بزند؟
این مطالعه رابطه علّی را ثابت نمیکند، اما یکی از پژوهشگران اصلی، از بیمارستان دانشگاهی شاریته در برلین، به شواهد قبلی اشاره میکند که نشان میداد زایلیتول میتواند توان پلاکتها برای لختهسازی را تقویت کند. به گفته او، تصور رایج مبنی بر سالمتر بودن شیرینکنندههای مصنوعی نسبت به شکر، با این یافتههای جدید زیر سؤال میرود و پژوهشهای گستردهتری لازم است.
آیا باید مصرف را متوقف کرد؟
کارشناسان تأکید دارند این پژوهش از نوع مشاهدهای بوده و نمیتواند رابطه علت و معلولی قطعی اثبات کند؛ صرفاً همبستگی میان سطح بالای زایلیتول و رویدادهای قلبیعروقی را نشان میدهد. آنها همچنین هشدار میدهند جایگزینی زایلیتول با مصرف بیشتر شکر راهکار درستی نیست، و توصیه اصلی، کاهش کلی مصرف خوراکیهای فوقفرآوریشده است که سرشار از شکر، نمک یا شیرینکنندهاند. در مجموع، پیام این پژوهش قطعیت درباره خطرناک بودن زایلیتول نیست، بلکه لزوم بررسیهای بیشتر درباره اثرات آن بر سلامت قلب و عروق است.