نگرانی از تأثیر اختلال در مسیرهای وارداتی بر صنعت دارویی کشور بار دیگر مطرح شده است.
هرچند حدود نیمی از مواد اولیه دارویی در داخل کشور تولید میشود، اما بخش مهمی از اجزای مورد نیاز برای ساخت دارو همچنان باید از خارج تأمین شود و مشکلات پیشآمده در مسیرهای حملونقل، این فرآیند را کند و پرهزینهتر کرده است.
دکتر هادی احمدی از اعضای هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران در اینباره میگوید که وضعیت فعلی هنوز به سطح یک بحران فراگیر نرسیده، هرچند تداوم آن میتواند فشار زیادی بر زنجیره تأمین دارو وارد کند. به گفته او، بین «کمبود» و «بحران» تفاوت روشنی وجود دارد و در حال حاضر بخش بزرگی از داروهای کشور در دسترس باقی ماندهاند.
احمدی توضیح میدهد که ذخایر سازمان غذا و دارو به همراه موجودی داروخانهها، که تعدادشان در کشور به حدود ۱۸ هزار میرسد، فعلاً توانستهاند روند تأمین را حفظ کنند؛ برخی داروخانهها حتی ذخیره چند ماهه دارند. با این حال او هشدار میدهد این ذخایر پایانناپذیر نیستند و در صورت تداوم مشکلات وارداتی، به مرور کاهش مییابند.
بخش دیگری از دغدغهها به مواد اولیهای برمیگردد که پیش از رسیدن به کارخانههای داروسازی، باید از مبادی خارجی وارد شوند. احمدی یادآوری میکند که وابستگی به واردات، بخشی اجتنابناپذیر از زنجیره تولید دارو در ایران است و امکان تأمین صددرصدی همه اجزا در داخل کشور وجود ندارد.
او با اشاره به بسته ماندن طولانیمدت مسیرهای دریایی، از وجود گزینههای جایگزین از طریق کشورهای همسایه سخن میگوید، اما تأکید میکند این مسیرها هم زمانبرتر و هم پرهزینهترند؛ موضوعی که در نهایت روی سرعت تولید داروخانهها و احتمال کاهش عرضه برخی اقلام دارویی اثر میگذارد.
به گفته احمدی، در شرایط کنونی، برخی داروهای حوزه اعصاب و روان و همچنین چند قلم داروی قلبی بیشتر از سایرین در معرض کمبود قرار دارند، هرچند تلاش برای تأمین مواد اولیه از مسیرهای جایگزین و از سرگیری بخشی از تولید در جریان است.
او با اشاره به تجربه درگیریهای نظامی اخیر یادآور میشود که برخی کشورهای منطقه در آن دوران محدودیتهایی برای واردات دارو و مواد حاجب پزشکی اعمال کردند که مستقیماً روی خدمات تصویربرداری بیمارستانها تأثیر گذاشت.
احمدی همچنین با استناد به ماده ۲۳ کنوانسیون چهارم ژنو، محدود کردن ورود دارو و تجهیزات پزشکی حتی در شرایط جنگی را ناقض اصول انساندوستانه بینالمللی میداند و از برخورد دوگانه کشورهای غربی در قبال چنین رویدادهایی در کشورهای مختلف انتقاد میکند