طب سنتی و سلامت عمومی؛ ۷ نکته از نشست سازمان جهانی بهداشت
۹ سپتامبر ۲۰۲۶
محققان طب سنتی، سیاستگذاران و متخصصان بهداشت عمومی اخیراً در کیپتاون آفریقای جنوبی و در حاشیه کنگره جهانی بهداشت عمومی گرد هم آمدند تا نقش طب سنتی و سلامت عمومی را در تحول نظامهای بهداشتی بررسی کنند.
این کارگاه با عنوان «طب سنتی و سلامت عمومی: آمادگی برای تغییر در سطح سیستم» برگزار شد و بر اجرای استراتژی جهانی طب سنتی سازمان جهانی بهداشت برای سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴ تمرکز داشت.
در این نشست، کارشناسان بر ضرورت تقویت شواهد علمی، تنظیم مقررات، تضمین ایمنی و کیفیت و همچنین استفاده مسئولانه از طب سنتی، مکمل و تلفیقی تأکید کردند.
۱. چرا طب سنتی و سلامت عمومی اهمیت پیدا کرده است؟
به گفته کارشناسان حاضر در این نشست، طب سنتی در بسیاری از نقاط جهان بخشی از واقعیت روزمره مراقبتهای بهداشتی است.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که بسیاری از کشورهای عضو این سازمان، استفاده از طب سنتی را گزارش کردهاند و میلیاردها نفر در سراسر جهان از شکلهای مختلف طب سنتی استفاده میکنند.
همین گستردگی استفاده باعث شده است که موضوع طب سنتی و سلامت عمومی دیگر صرفاً بهعنوان یک موضوع فرعی مطرح نباشد.
با این حال، کارشناسان تأکید کردند که افزایش استفاده از روشهای طب سنتی باید با توجه به ایمنی، کیفیت، اثربخشی و شواهد علمی همراه باشد.
۲. استراتژی جهانی طب سنتی WHO چه هدفی دارد؟
دکتر گیتا کریشنان گوپالاکریشنا پیلای، از مرکز جهانی طب سنتی سازمان جهانی بهداشت، در افتتاحیه کارگاه درباره روند فعالیتهای WHO در حوزه طب سنتی صحبت کرد.
او همچنین بر اهمیت تصویب استراتژی جهانی طب سنتی WHO برای سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴ توسط مجمع جهانی بهداشت تأکید کرد.
بر اساس مباحث مطرحشده در این نشست، تقویت پایه شواهد، استفاده ایمن، تنظیم مؤثر و امکان ادغام مناسب روشهای طب سنتی در نظامهای سلامت از محورهای مهم این رویکرد هستند.
در این چارچوب، هدف صرفاً افزایش استفاده از طب سنتی نیست؛ بلکه ایجاد شرایطی برای تصمیمگیری آگاهانه و استفاده ایمن و مسئولانه از این روشها مورد توجه قرار گرفته است.
۳. چرا شواهد علمی در طب سنتی اهمیت دارد؟
یکی از محورهای اصلی کارگاه، فاصله میان میزان استفاده از طب سنتی و حجم سرمایهگذاری و فعالیتهای پژوهشی در این حوزه بود.
کارشناسان حاضر در نشست بر این باور بودند که برای تصمیمگیریهای سیاستی و سلامت عمومی، شواهد علمی قویتری درباره روشها و محصولات طب سنتی مورد نیاز است.
به گفته دکتر گیتا کریشنان گوپالاکریشنا پیلای، تقویت پایه شواهد برای طب سنتی چین نیز از عناصر مهم دستیابی به اهداف گستردهتر استراتژی جهانی WHO محسوب میشود.
این موضوع میتواند به سیاستگذاران کمک کند تا درباره استفاده، تنظیم و ادغام روشهای مختلف طب سنتی در نظام سلامت تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند.
۴. اولویتهای پژوهشی طب سنتی کداماند؟
امی استیل، استاد بهداشت عمومی در کنسرسیوم تحقیقاتی استرالیا در طب مکمل و یکپارچه، یافتههای مربوط به طرح تعیین اولویتهای تحقیقات جهانی طب سنتی سازمان جهانی بهداشت را ارائه کرد.
این طرح با مشارکت متخصصان و ذینفعان از کشورهای مختلف انجام شده و با هدف شناسایی مهمترین نیازهای پژوهشی و حوزههایی که سرمایهگذاری تحقیقاتی میتواند بیشترین تأثیر را بر سلامت عمومی داشته باشد، شکل گرفته است.
بر اساس مباحث مطرحشده، حوزههای مختلفی بهعنوان اولویت پژوهشی شناسایی شدهاند؛ از جمله:
- سلامت روان
- سکته مغزی
- مدیریت درد
- بیماریهای اسکلتیعضلانی
- سرطان
- اختلالات متابولیک
- سلامت باروری
در کنار این حوزهها، موضوعاتی مانند تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی، مقاومت ضدمیکروبی و مدیریت هوش مصنوعی نیز مورد توجه قرار گرفتهاند.
این اولویتها نشان میدهند که پژوهش درباره طب سنتی تنها به بررسی محصولات یا روشهای درمانی محدود نیست و میتواند با طیف گستردهای از چالشهای سلامت عمومی ارتباط داشته باشد.
۵. نقش مقررات در ایمنی طب سنتی چیست؟
یکی دیگر از موضوعات مهم این نشست، نقش مقررات در طب سنتی بود.
پروفسور اوسی کاسیلو، داروساز و داروشناس بالینی تانزانیایی و مشاور سابق طب سنتی در منطقه آفریقا سازمان جهانی بهداشت، بر اهمیت وجود چارچوبهای قانونی و نهادی برای تضمین ایمنی، کیفیت و پاسخگویی تأکید کرد.
او با اشاره به تجربیات کشورهای آفریقایی، درباره پیشرفتهای انجامشده در زمینه ایجاد چارچوبهای قانونی صحبت کرد.
با این حال، از دیدگاه او، اجرای مؤثر مقررات، تضمین کیفیت، نظارت دارویی و تقویت همکاری میان متخصصان طب سنتی و پزشکی متعارف همچنان اهمیت زیادی دارد.
وجود مقررات مناسب میتواند به شفافتر شدن مسئولیتها و افزایش نظارت بر محصولات و خدمات مرتبط با طب سنتی کمک کند.
۶. همکاری میان طب سنتی و پزشکی متعارف
دکتر هیبا بوجنا، رئیس مرکز همکاری سازمان جهانی بهداشت برای طب سنتی، تلفیقی و پیشگیری در مؤسسه Charité – Universitätsmedizin برلین، بر اهمیت همکاری میان بخشهای مختلف برای تبدیل راهبردهای جهانی به اقدامات عملی تأکید کرد.
به گفته او، بخشهایی مانند بهداشت، آموزش، فرهنگ، محیط زیست و تحقیقات میتوانند در کنار یکدیگر برای ایجاد شواهد، حفاظت از دانش سنتی و کمک به تصمیمگیری آگاهانه جوامع همکاری کنند.
در این نگاه، طب سنتی و سلامت عمومی موضوعی جدا از سایر بخشهای نظام سلامت نیست و میتواند در چارچوبی گستردهتر مورد بررسی قرار گیرد.
همکاری میان متخصصان طب سنتی و پزشکی متعارف نیز از موضوعاتی است که در صورت وجود چارچوبهای مناسب، میتواند به هماهنگی بهتر خدمات و توجه بیشتر به ایمنی بیماران کمک کند.
۷. آینده طب سنتی در نظامهای سلامت چگونه خواهد بود؟
پیام اصلی این نشست آن بود که طب سنتی برای بسیاری از مردم همچنان بخشی از مسیر دریافت مراقبتهای سلامت است و نمیتوان نقش آن را در سلامت عمومی نادیده گرفت.
با تلاش کشورها برای اجرای استراتژی جهانی طب سنتی سازمان جهانی بهداشت، انتظار میرود موضوعاتی مانند تولید شواهد علمی، تنظیم مقررات، نظارت بر ایمنی و همکاری میان بخشهای مختلف بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
با این حال، ادغام طب سنتی در نظامهای سلامت نیازمند رویکردی مسئولانه است؛ رویکردی که ایمنی، کیفیت، شواهد علمی و نیازهای واقعی جمعیت را در نظر بگیرد.