پژوهش تازهای نشان میدهد که الگوی خواب شبانه ممکن است یکی از نخستین سرنخها برای شناسایی خطر ابتلا به آلزایمر باشد، حتی سالها پیش از بروز هرگونه مشکل حافظه. تیمی از پژوهشگران دانشگاه لیژ بلژیک دریافتهاند افرادی که در طول شب دفعات بیشتری دچار «ریزبیداری» میشوند، از نظر ژنتیکی بیشتر در معرض خطر این بیماری قرار دارند.
به گفته ژیل واندروال، سرپرست این تحقیق، خواب میتواند به ابزاری در دسترس برای ردیابی زودهنگام افراد آسیبپذیر تبدیل شود. پیشتر مشخص شده بود بیماران آلزایمری دچار اختلال خواب میشوند، اما تا پیش از این پژوهش، خواب بهعنوان یک شاخص هشداردهنده اولیه شناخته نشده بود.
در این مطالعه، پژوهشگران با استفاده از ثبت فعالیت مغزی، خواب بیش از ۵۰۰ نفر را بررسی کردند و تعداد دفعاتی که در طول شب دچار بیداریهای کوتاهمدت میشدند را ثبت نمودند. این ریزبیداریها، برخلاف بیداری کامل، فرد را کاملاً هوشیار نمیکنند اما میتوانند روند طبیعی چرخه خواب را مختل کنند.
نتایج، پس از مقایسه این دادهها با نمرات خطر ژنتیکی افراد، نشان داد در میان بزرگسالان میانسال با میانگین سنی ۵۹ سال، فراوانی بیشتر این بیداریها با احتمال بالاتر ابتلای ژنتیکی به آلزایمر همراه است؛ ارتباطی که در گروه سنی جوانتر دیده نشد.
پونیت تالوار، از همکاران این پژوهش، تأکید کرد این یافتهها را نباید نادیده گرفت، چرا که برخی الگوهای بیداری شبانه میتوانند با تجمع بیشتر پروتئینهای مرتبط با آلزایمر در مغز و افزایش آسیبپذیری فرد در ارتباط باشند.
به باور پژوهشگران، این ارتباط احتمالاً به ناحیهای کوچک در ساقه مغز به نام لوکوس سرولئوس بازمیگردد؛ ناحیهای که در تنظیم بیداری، توجه و خواب نقش دارد و از نخستین مناطقی است که رسوبات غیرطبیعی پروتئینی مرتبط با آلزایمر، گاه حتی از دوران نوجوانی، در آن شکل میگیرد. با این حال، محققان تأکید دارند برای تأیید قطعی این ارتباط، پژوهشهای تکمیلی بیشتری لازم است.