نقش ویتامین D در بازگشت قند خون به حالت طبیعی در افراد پیشدیابتی
ویتامین D بیشتر با نقش آن در تقویت استخوانها شناخته شده است، اما پژوهشهای جدیدتر نشان میدهند این ویتامین میتواند در تنظیم سطح گلوکز خون نیز مؤثر باشد، بهخصوص برای کسانی که در مرحله پیشدیابت هستند. بر اساس یافتههای یک تحلیل علمی، مصرف مکمل ویتامین D در این گروه از افراد توانسته احتمال بازگشت قند خون به دامنه طبیعی را نسبت به گروه دارونما حدود ۲۷ درصد بالا ببرد.
مکانیسم اثرگذاری بر قند خون
از دید پژوهشگران، ویتامین D میتواند به تحریک ترشح انسولین از سلولهای بتای پانکراس کمک کند؛ هورمونی که وظیفه انتقال گلوکز از جریان خون به داخل سلولها را برعهده دارد. همچنین این ویتامین احتمالاً با کاهش سطح التهاب بدن، به بهبود شرایط مرتبط با مقاومت انسولینی کمک میکند. با این حال، این یافتهها عمدتاً به افراد مبتلا به پیشدیابت مربوط است و نمیتوان نتیجه گرفت افراد سالم نیز با مصرف این ویتامین از ابتلا به دیابت در امان میمانند.
آیا دوز بالا نتیجه بهتری میدهد؟
در پژوهشهای موردبررسی، میانگین دوز مصرفی روزانه نزدیک به ۴۳۰۰ واحد بینالمللی بوده که بهمراتب بیشتر از مقدار توصیهشده استاندارد (۶۰۰ واحد برای بزرگسالان زیر ۷۱ سال و ۸۰۰ واحد برای سنین بالاتر) است. انجمن غدد آمریکا نیز اعلام کرده افراد در معرض خطر بالای دیابت ممکن است از دریافت مقادیر بیشتر از حد استاندارد سود ببرند؛ اما این میزان برای همه افراد یکسان نیست و نباید بدون بررسی فردی تعمیم داده شود.
خطرات مصرف خودسرانه دوز بالا
مصرف بیرویه و بدون نظارت پزشکی ویتامین D میتواند منجر به افزایش کلسیم خون شود؛ عارضهای که ممکن است به ضعف استخوانی، تشکیل سنگ کلیه و حتی اختلال در عملکرد قلب و مغز بینجامد. برخی کارشناسان بهطور خاص هشدار میدهند مصرف طولانیمدت دوزهایی بیش از ۵۰۰۰ واحد در روز باید حتماً زیر نظر پزشک انجام شود. بنابراین افراد پیشدیابتی پیش از شروع مکمل، بهتر است با پزشک خود درباره میزان مناسب مشورت کنند.
منابع غذایی ویتامین D
منابع طبیعی غذایی ویتامین D محدودند، اما برخی محصولات غنیشده میتوانند بخشی از نیاز روزانه را تأمین کنند؛ از جمله شیر و لبنیات غنیشده، شیرهای گیاهی و غلات صبحانه غنیشده و آب پرتقال غنیشده. در میان منابع طبیعی، ماهیهای چرب مانند سالمون، قزلآلا و تن غنیترین گزینهها هستند و زرده تخممرغ، جگر گاو و پنیر نیز به میزان کمتری این ویتامین را تأمین میکنند.
سبک زندگی، همچنان محور اصلی کنترل پیشدیابت
با وجود نتایج امیدوارکننده درباره ویتامین D، این مکمل نباید جایگزین راهکارهای اصلی پیشگیری از دیابت شود. تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و مدیریت وزن در افراد دارای اضافهوزن، همچنان مؤثرترین راه برای جلوگیری از پیشرفت پیشدیابت به دیابت به شمار میروند.