بیماریهای تیروئید و اهمیت آگاهی درباره آنها
۴ خرداد به عنوان روز جهانی تیروئید نامگذاری شده است. بیش از ۷۵۰ میلیون نفر به اختلالات تیروئید مبتلا هستند. آزمایشهای دورهای برای گروههای پرخطر توصیه میشود.
تیروئید یکی از مهمترین غدد درونریز بدن است که نقش کلیدی در تنظیم سوختوساز، رشد و تکامل، و عملکرد بسیاری از اندامها ایفا میکند. متأسفانه اختلالات تیروئید بسیار شایع هستند، اما بسیاری از افراد بدون آنکه بدانند، سالها با این بیماری دستوپنجه نرم میکنند.
چرا ۴ خرداد (روز جهانی تیروئید) اهمیت دارد؟
۴ خرداد (۲۵ می) به ابتکار فدراسیون جهانی تیروئید به عنوان روز جهانی تیروئید نامگذاری شده است. هدف از این نامگذاری، افزایش آگاهی عمومی درباره شیوع بالای بیماریهای تیروئید، علائم پنهان و قابل درمان بودن اکثر این اختلالات، اهمیت تشخیص زودهنگام، و حمایت از بیماران تیروئیدی در سراسر جهان است. هر سال در این روز، کمپینهای آگاهیبخشی در بیش از ۹۰ کشور جهان برگزار میشود.
آمار هشداردهنده: بیش از ۷۵۰ میلیون نفر مبتلا به اختلالات تیروئید
بر اساس آخرین گزارشهای فدراسیون جهانی تیروئید:
– کل مبتلایان به اختلالات تیروئید: بیش از ۷۵۰ میلیون نفر
– افرادی که از بیماری خود بیخبرند: حدود ۶۰ درصد
– زنان نسبت به مردان: ۵ تا ۸ برابر بیشتر
– مبتلایان به کمکاری تیروئید (شایعترین نوع): حدود ۵ درصد جمعیت جهانی
تخمین زده میشود نزدیک به نیمی از مبتلایان از بیماری خود مطلع نیستند؛ چون علائم را به مشکلات دیگر مثل خستگی، استرس یا افزایش وزن عادی نسبت میدهند.
چه کسانی در گروه پرخطر هستند؟ (آزمایش دورهای ضروری است)
آزمایشهای دورهای تیروئید به ویژه برای گروههای زیر توصیه اکید میشود:
– زنان باردار یا کسانی که قصد بارداری دارند
– افراد با سابقه خانوادگی بیماریهای تیروئید یا خودایمنی
– کودکان و نوجوانان با اختلال رشد
– افراد بالای ۶۰ سال (به ویژه زنان)
– مبتلایان به دیابت نوع ۱، کمخونی، یا اختلالات چربی خون
– کسانی که علائمی مثل خستگی مفرط، ریزش مو، افزایش یا کاهش وزن ناگهانی دارند
سادهترین و دقیقترین آزمایش، اندازهگیری TSH خون است. یک آزمایش ساده میتواند سالها رنج بیتشخیص را از بین ببرد.
علائم اولیه بیماریهای تیروئید را جدی بگیرید
علائم کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم):
– خستگی و خوابآلودگی غیرعادی
– افزایش وزن بدون تغییر در رژیم غذایی
– حساسیت به سرما
– خشکی پوست و ریزش مو
– افسردگی و کندی ذهنی
علائم پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم):
– کاهش وزن با وجود اشتهای خوب
– تپش قلب و اضطراب
– تعریق زیاد و عدم تحمل گرما
– لرزش دستها
– بیخوابی و تحریکپذیری
چرا آگاهی از بیماری تیروئید نجاتبخش است؟
بسیاری از عوارض جدی بیماریهای تیروئید با تشخیص زودهنگام کاملاً قابل پیشگیری هستند:
– ناباروری و سقط مکرر
– بیماریهای قلبی و فشار خون
– کمای میکسدماتوز (عوارض خطرناک کمکاری درماننشده)
– کاهش IQ نوزادان (در مادران مبتلا به کمکاری درماننشده در بارداری)
– گواتر و بزرگی غده تیروئید
درمان بیماریهای تیروئید معمولاً ساده، کمعارضه و کمهزینه است. تنها چیزی که لازم است آگاهی و پیگیری است.
سوالات متداول (FAQ) درباره تیروئید
آیا بیماری تیروئید ارثی است؟
بله، مستعد ابتلا به اختلالات خودایمنی تیروئید میتواند در خانوادهها دیده شود.
برای تشخیص تیروئید چه آزمایشی بدهم؟
TSH (هورمون محرک تیروئید) اولین و مهمترین آزمایش است. در صورت نیاز، T3، T4 و آنتیبادیها نیز درخواست میشود.
هر چند وقت یک بار آزمایش تیروئید لازم است؟
افراد عادی هر ۲-۳ سال، گروههای پرخطر و بیماران تحت درمان هر ۶ ماه تا یک سال.
آیا میتوان از بیماری تیروئید پیشگیری کرد؟
در موارد ارثی پیشگیری کامل ممکن نیست، اما تشخیص زودهنگام و درمان به موقع از عوارض جلوگیری میکند. مصرف کافی ید (با نمک یددار تصفیهشده) نیز ضروری است.
نتیجهگیری
بیماریهای تیروئید یک اپیدمی خاموش جهانی هستند. با اینکه بیش از ۷۵۰ میلیون نفر به این اختلالات مبتلایند، بخش بزرگی از آنها خبر ندارند. ۴ خرداد (روز جهانی تیروئید) فرصت مناسبی است تا خود و خانوادهتان را از نظر علائم بررسی کنید، اگر در گروه پرخطر هستید، آزمایش TSH بدهید، و اطلاعات درست را با دیگران به اشتراک بگذارید.
یک آزمایش ساده خون، میتواند کیفیت زندگی شما را تغییر دهد.